„Sherlock Holmes” – XIX-wieczny kryminał czy nowoczesne kino akcji

Izabela Bucka

Cele lekcji

Uczeń:

  • zapoznaje się z przykładem kinematografii światowej
  • zapoznaje się z gatunkami filmowymi (kryminał, thriller)
  • kształtuje umiejętność analizy dzieła filmowego
  • kształtuje umiejętność porównywania pierwowzoru literackiego z późniejszymi interpretacjami
  • doskonali umiejętność odbioru różnych tekstów kultury

Czas pracy

3 godziny lekcyjne

Środki dydaktyczne

  • karty pracy

Formy pracy

  • prezentacja
  • dyskusja
  • mapa myśli
  • praca z kartą pracy

Metody pracy

  • praca w podgrupach
  • praca z całą grupą uczestników zajęć

Przebieg lekcji

Nauczyciel przedstawia uczniom tytuł filmu, który będą oglądać i zadaje pytanie, z jakim gatunkiem filmowym oraz epoką się kojarzy? (film detektywistyczny, kryminał osadzony w XIX wieku).

Uczniowie opisują wizerunek Sherlocka Holmesa, odnosząc się do swojej wiedzy. Informacje uzupełnia uczeń, który przygotował krótką prezentację nt. postaci. Źródło – http//pl.wikipedia.org. Przewidywane odpowiedzi: bohater kryminalnych powieści Artura Conan Doyle’a odgrywających się w XIX-wiecznej Anglii; prywatny detektyw, który przy rozwiązywaniu zagadek kryminalnych posługiwał się metodą dedukcji, doskonałą spostrzegawczością oraz wiedzą z dziedziny medycyny, psychologii i balistyki; skrzypek i bokser; ubrany w płaszcz w kratę z peleryną i charakterystyczną czapkę; palił fajkę; w pracy detektywa pomagał mu doktor Watson.

Nauczyciel dzieli uczniów na 4 grupy. Rozdaje każdej grupie kartę pracy (załączniki 1, 2, 3, 4 ). Uczniowie w podgrupach mają podczas seansu zwrócić szczególną uwagę na 4 obszary tematyczne: główny bohater i jego przeciwnik, miejsce akcji, elementy grozy i niesamowitości. Uczniowie zapoznają się z pytaniami i zagadnieniami. Nauczyciel zapisuje na tablicy schemat mapy myśli ze wspomnianymi czterema tematami:
sherlock holmes 1

Projekcja filmu (lub jego obszernych fragmentów).

Uczniowie kończą uzupełnianie kart pracy, dopisują ostatnie wnioski i spostrzeżenia.

Krótka dyskusja i wymiana zdań na temat pierwszych wrażeń i spontanicznych opinii po obejrzeniu filmu.

Nauczyciel inicjuje wymianę zdań na temat filmu. Uczniowie prezentują zebrane spostrzeżenia zapisane na kartach pracy, wymieniają się opiniami na poszczególne tematy.

Nauczyciel wyjaśnia trudniejsze elementy: loże masońskie i okultyzm.

Przewidywane odpowiedzi:

Grupa 1.

Sherlock Holmes – kontrowersyjny prywatny detektyw; niepokorna osobowość i niekonwencjonalne metody pracy; rozwiązuje kryminalne zagadki własnymi sposobami, nie zawsze zgodnymi z prawem; równie dobrze posługuje się myśleniem dedukcyjno – analitycznym, co pięściami (uczestnik nielegalnych walk bokserskich w wolnym stylu) i sprytem („przebieranki”); skuteczności jego działań sprzyja wiedza i wszechstronność zainteresowań (medycyna, prawa chemiczno-fizyczne, teoria muzyki) oraz drobiazgowa spostrzegawczość (monologi wewnętrzne, analizujące zachowania swoje i innych bohaterów), a także szybkość działania i myślenia; niedbale ubrany i uczesany (brak charakterystycznej czapki i płaszcza, fajka z rzadka), bałaganiarz ze znamionami szaleństwa (zdemolowane mieszkanie na Baker Street, gdzie pracuje nad urządzeniem wyciszającym huk wystrzału); dziwak zachowujący się wbrew konwenansom (testuje na psie Watsona środek znieczulający); złośliwy, sarkastyczny, niemiły dla innych – angielski anty-dżentelmen; pewny siebie, a jednak nieufny wobec kobiet i zazdrosny o swego przyjaciela (celowo chce go zniechęcić do narzeczonej); ich „trudna” przyjaźń jest przeplatana emocjonalnym szantażem w stosunku do Watsona.

Grupa 2.

Przestrzeń i obrazowanie

Miejscem akcji jest XIX-wieczny Londyn zatopiony w monochromatycznej czarno-brązowej tonacji. Późnym wieczorem lub księżycową nocą, podczas deszczu, burzy odwiedzamy wąskie, zatłoczone, brudne uliczki w robotniczych dzielnicach, gdzie londyński proletariat, biedota o nieprzystojnych twarzach, żebracy i rzezimieszki szukają okazji do zarobku; miejscem rozrywki mieszkańców przedmieść jest brudny szynk i odrapany ring bokserski; brukowanymi uliczkami jeżdżą dorożki kryjące w swym ciemnym wnętrzu tajemniczych bohaterów z wyższych sfer; śledzimy ich w podziemnych katakumbach, więzieniach i arystokratycznych pałacach z sekretnymi komnatami; widz podróżuje razem z Holmesem po najsłynniejszych miejscach Londynu, kolejnego bohatera filmu, w którym ścierają się siły dobra i zła – to Parlament, twierdza Tower, konstrukcja Tower Bridge w budowie, doki Tamizy i barki na rzece; wszystko w ciemnej poświacie czarnego nieba, z kruczym krakaniem w tle; mrok londyńskiego podziemia: cmentarzy, lochów, krypt świątyń, kanałów, piwnic pałaców tworzą złowrogi labirynt, w którym uwięzieni są bohaterowie, a „rozkład” w laboratorium karła – naukowca współtworzy obraz metropolii pełnej sprzeczności – zbrodni i geniuszu; punktem kulminacyjnym tego obrazu miasta jest śmierć Lorda Blackwooda na szczycie szkieletu Tower Bridge na tle wzburzonego nieba.

Grupa 3.

Lord Blackwood – „czarny charakter” filmu, główny antagonista Holmesa; diaboliczny, chorobliwie ambitny hochsztapler, który zaaranżował własną śmierć, by wykreować się na cudotwórcę zmartwychwstałego z grobu; zakapturzony kapłan tajnego bractwa składający rytualne ofiary z ludzi w imię wyższej sprawy – przejęcia nieograniczonej władzy nad światem; czarna magia i praktyki okultystyczne mają wzmocnić jego moc i być źródłem jego potęgi; w rzeczywistości wykorzystuje naukowe osiągnięcia (magiczne sztuczki) oraz strach ludzi w „słusznej sprawie” – zbudowania „Nowego Ładu” despotycznego szaleńca; elegancko ubrany, spokojny, elokwentny, szepczący magiczne zaklęcia (niczym Lucyfer) jest niebezpiecznym zbrodniarzem.

Irene Adler – femme fatale, przestępczyni, bohaterka skandali; używa seksapilu jako broni, sprytna i podstępna, nie cofa się przed zbrodnią, by osiągnąć cel.

Karzeł Reordan – naukowiec, chemik-alchemik, eksperymentator prowadzący doświadczenia, bez którego Lord Blackwood nie realizowałby swojego spisku – pracował nad masową bronią chemiczną sterowaną przez nadajnik; padł ofiarą swojej wiedzy – „zlikwidowany” przez Blackwooda.

Inne negatywne postaci:

Lord Coward – arystokratyczny wspólnik Blackwooda w antyrządowym spisku, zdrajca stanu.

Profesor Moriarty – tajemniczy i niebezpieczny, zleceniodawca Irene.

Wielkolud Dredger i dokerzy. Przekupiona cyganka Flora.

Grupa 4.

Elementy świata mistycznego; niesamowitości.

Tajne stowarzyszenie arystokratów – Świątynia Czterech Zakonów, których członkowie praktykują czarną magię i okultyzm; symboliczne ceremonie (np. picie z jednego kielicha jak komunia święta) oraz mistyczne teorie (np. sfinks) mają jednoczyć i wzmacniać ich dążenia do kontroli społeczeństwa; rytualne mordy i akty seksualne w podziemnych kryptach oraz korzystanie z księgi zaklęć ma być źródłem ich potęgi; symbolika okultystyczna (np. pentagram) reprezentowana jest na szkicach, przedmiotach i ścianach tajemnych komnat.

Działania Blackwooda – „manipuluje” umysłami więźniów (jak Hannibal Lecter); „powstaje” z grobu i spaceruje po cmentarzu; sprawia, że ambasador staje się żywą pochodnią; przemawia z „offu” w rzeźni; spektakularna śmierć na konstrukcji Tower Bridge.

Laboratorium karła – chemika; maszyna elektrostatyczna poraża prądem jak czarodziejska różdżka.

Sceny akcji:

Scena otwierająca – błyskawicznie rozegrane zatrzymanie Lorda Blackwooda; walka bokserska w odrapanym ringu pośród tłumu żądnego krwi w rytm żwawej irlandzkiej muzyki (szybki montaż i monolog wewnętrzny bohatera – odniesienia do współczesnej wiedzy o boksie); scena śledzenia Irene.

Adler; bijatyka w stoczni i „zwodowanie” statku na Tamizie; walka z Blackwoodem w rzeźni nad rzeką, wybuchy i pożary; sceny wskakiwania Holmesa do Tamizy i pojedynek na szczycie Tower Bridge (James Bond); rozbrojenie nadajnika i ucieczka Irene na szczyt konstrukcji mostu, (wyczyny kaskaderskie jak we współczesnym filmie sensacyjnym).

Uczniowie każdej z grup formułują najważniejsze wnioski z notatek i dyskusji. Nauczyciel podpowiada, że zebrane przez uczniów wnioski można połączyć w dwie grupy: cechy współczesne i „retro”. Uczniowie uzupełniają mapę myśli na tablicy:

„SHERLOCK HOLMES”
obraz mrocznego XIX-wiecznego Londynu (jak w powieściach Dickensa)
+
kontrowersyjny główny bohater; ekscentryk; o trudnym charakterze; indywidualista, który walczy ze złem dla dobra społeczeństwa (James Bond i dr House); nowoczesny bohater w romantycznej stylizacji
+
demoniczny Lord Blackwood (Lord Voldemort)
+
szybka narracja i sceny akcji współczesnego kina
+
gotycki klimat epoki wiktoriańskiej, niebezpiecznej, ale i romantycznej dominacja racjonalizmu i nauki, „szkiełko i oko” (CSI: Kryminalne zagadki)

sherlock holmes 2

Ocena pracy uczniów

Praca domowa

Czy mógłbyś polubić Sherlocka Holmesa? Dlaczego? Sformułuj krótkie uzasadnienie.

  • W powieści Ch. Dickensa pt. „Opowieść wigilijna” (lub innej powieści tego pisarza) znajdź fragmenty opisu miasta i wnętrz domów. Wskaż cechy wspólne z wizerunkiem Londynu w filmie.
  • Na mapie współczesnego Londynu zaznacz miejsca, które „grały rolę” w filmie.

Załączniki

Karta pracy 1

Charakterystyka Sherlocka Holmesa:

Oglądając film, zwróć uwagę i zanotuj najważniejsze spostrzeżenia na następujące tematy:

  • wygląd i sposób ubierania (czy różni się od pierwowzoru literackiego):



  • zainteresowania i sposoby spędzania wolnego czasu, np. sceny walki bokserskie):



  • doświadczenie ze skrzypcami i muchami:



  • zachowane i osobowość detektywa (sceny na Baker Street), także w porównaniu z wizerunkiem angielskiego dżentelmena:



  • metody pracy (sceny w katakumbach, pościg za Irene, laboratorium karła, sceny w londyńskich dokach, parlamencie brytyjskim, Sherlock w areszcie i domu sir Thomasa, ukrywający się na strychu):



  • życie uczuciowe i przyjaźń (obiad w restauracji, wizyty Irene:



  • inne spostrzeżenia:



Karta pracy 2

Przestrzeń i obrazowanie w filmie

  • Nazwij miejsce akcji i słynne miejsca będące tłem akcji:



  • Podaj miejsca, będące tłem poszczególnych scen filmu:



  • Określ kolorystykę i nastrój scen na ulicach miasta i w budynkach, jaki nastrój wywołują:



  • Określ styl wnętrz (kamienica przy Baker Street, pałac Sir Thomasa, gabinet Cowarda, laboratorium liliputa) oraz budynków publicznych( więzienie, Parlament, cmentarz):



Karta pracy 3

Czarne charaktery:

  • Jak wygląda Lord Blackwood i jaki ma styl ubierania?



  • Jakie zwierzę towarzyszy scenom z jego udziałem i jaką ma symbolikę?



  • Podaj przykłady zachowania Lorda Blackwooda, jego cele i metody działania. Zwróć uwagę na sceny: rytualnego mordu w krypcie, rozmowy z Holmesem w więzieniu, zebrania członków tajnego stowarzyszenia i wystąpienie na obradach parlamentu, analizy zasad działania Blackwooda dokonanej przez Holmesa:



  • Czy możesz podać negatywnych bohaterów z innych filmów podobnych do Blackwooda?



  • Wymień i krótko opisz pozostałe negatywne postaci w filmie:



Karta pracy 4

Świat mistyczny i religijny; sceny akcji.

  • Wymień pojawiające się w filmie elementy mistycyzmu (scena w podziemiach świątyni, zachowanie i tajemnicze wypowiedzi Blackwooda w więzieniu, zdarzenia na cmentarzu, wygląd laboratorium karła, wizyta w siedzibie tajnego bractwa i w domu Sir Rotherama), tajemnicze symbole i przedmioty:



  • Wymień momenty grozy:



  • Zanotuj sceny szybkiej akcji (pojedynki, bijatyki, pościgi):



tytuł: „Sherlock Holmes”
gatunek: akcja, kryminał, przygodowy
reżyseria:Guy Ritchie
 produkcja: USA, Niemcy
rok prod.: 2009
Wróć do wyszukiwania
2017-05-29T22:35:30+00:00
Wielkość czcionki
Kontrast