Agora (2009)

Arkadiusz Walczak, Iwona Kulpa-Szustak, Hanna Wiśniewska

Reż. Alejandro Amenabar

Krótka informacja o filmie

Aleksandria, początek V wieku naszej ery. Rozwija się chrześcijaństwo. Dawos to niewolnik zakochany w swej pięknej pani – wybitnej filozofce i astronomce Hypatii. Podczas gdy Hypatia ze wszystkich sił stara się uratować od zapomnienia wiedzę i mądrość starożytnego świata przed narastającym fundamentalizmem religijnym, Dawos jest rozdarty pomiędzy miłością a nową religią, która obiecuje wolność. W dodatku, o względy Hypatii ubiega się należący do elity miasta Orestes.

Aleksandria symbolizuje cywilizację z wolna rozsadzaną przez różnorakie frakcje i dążenia, zwłaszcza religijne. Dla wielu badaczy czasy, w których żyła i działała Hypatia, oznaczały koniec świata starożytnego i początek średniowiecza.

Związki z podstawą programową

Praca z filmem „Agora” daje możliwości osiągania celów kształcenia oraz realizacji treści nauczania ujętych w nowej podstawie programowej kształcenia ogólnego dla IV etapu edukacyjnego.

Język polski

Zakres podstawowy.

Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji. Czytanie i słuchanie. Uczeń:

  • Odczytuje sens całego tekstu oraz wydzielonych przez siebie fragmentów; potrafi objaśnić ich sens oraz funkcję na tle całości.
  • Rozpoznaje typ nadawcy i adresata tekstu.
  • Wskazuje charakterystyczne cechy stylu danego tekstu.
  • Wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym, dokonuje jego logicznego streszczenia.
  • Szuka literatury przydatnej do opracowania różnych zagadnień; selekcjonuje ją według wskazanych kryteriów (w zasobach bibliotecznych korzysta zarówno z tradycyjnego księgozbioru, jak i z zapisów multimedialnych i elektronicznych, w tym Internetu).
  • Korzysta ze słoników i leksykonów, w tym słowników etymologicznych i symboli.

Świadomość językowa: Uczeń:

  • Odróżnia słownictwo neutralne od emocjonalnego i wartościującego, oficjalne od swobodnego.

Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń:

  • Zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela.

Wstępne rozpoznanie. Uczeń:

  • Prezentuje własne przeżycia wynikające z kontaktu z dziełem sztuki.
  • Określa problematykę utworu.

Analiza. Uczeń.

  • Wskazuje zastosowane w utworze środki wyrazu artystycznego i ich funkcje (…). rozpoznaje w utworze sposoby kreowania świata przedstawionego i bohatera.
  • Rozpoznaje w utworze sposoby kreowania świata przedstawionego i bohatera (narracja, fabuła, sytuacja liryczna, akcja).

Interpretacja. Uczeń.

  • Wykorzystuje w interpretacji elementy znaczące dla odczytania sensu utworu (np. słowa-klucze, wyznaczniki kompozycji).
  • Wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty (np. literackie, kulturowe, filozoficzne, religijne).
  • Porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich.
  • Odczytuje treści alegoryczne i symboliczne utworu.

Wartości i wartościowanie. Uczeń.

  • Dostrzega związek języka z wartościami, rozumie, że język podlega wartościowaniu (…), jest narzędziem wartościowania, a także źródłem poznania wartości (utrwalonych w znaczeniach nazw wartości: takich jak: dobro, prawda, piękno, wiara, nadzieja, miłość, wolność, równość, braterstwo, Bóg)
  • Dostrzega obecne w tekstach kultury wartości narodowe i uniwersalne.
  • Dostrzega w świecie konflikty wartości (…) oraz rozumie źródła tych konfliktów.

Zakres rozszerzony

Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji.
Czytanie i słuchanie. Uczeń:

  • Czyta utwory stanowiące konteksty dla tekstów kultury poznawanych w szkole.
  • Twórczo wykorzystuje wypowiedzi krytycznoliterackie i teoretycznoliterackie (np. recenzja, szkic, artykuł, esej).

Świadomość językowa. Uczeń:

  • Dostrzega związek języka z obrazem świata.

Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń:

  • Zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela.

Analiza. Uczeń:

  • Wskazuje związki między różnymi aspektami utworu (estetycznym, etycznym i poznawczym);
  • Rozpoznaje aluzje literackie i symbole kulturowe (np. biblijne, romantyczne) oraz ich funkcję ideową i kompozycyjną, a także znaki tradycji, np. antycznej, judaistycznej, chrześcijańskiej, staropolskiej;

Interpretacja. Uczeń:

  • Konfrontuje tekst literacki z innymi tekstami kultury np. plastycznymi, teatralnymi, filmowymi.

Wartości i wartościowanie. Uczeń:

  • Wskazuje różne sposoby wyrażania wartościowań w tekstach.

Wiedza o kulturze

Osiąganie celów kształcenia i odnoszących się do nich wymagań szczegółowych.
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nim informacji. Uczeń:

  • Zna dwudziestowieczne dzieła reprezentujące różne dziedziny sztuki (literaturę, architekturę, plastykę, muzykę, teatr, fotografię, film, sztukę nowych mediów) i dostrzega związki pomiędzy nimi.
  • Wskazuje różne funkcje dzieła sztuki (np. estetyczną, komunikacyjną, społeczną, użytkową, kultową, poznawczą, ludyczną).
  • Analizuje temat dzieła oraz treści i formę w kontekście jego różnych funkcji, wykorzystując podstawowe wiadomości o stylach i epokach z różnych dziedzin sztuki.
  • Analizuje film lub analizuje spektakl teatralny, posługując się podstawowymi pojęciami z zakresu właściwej dziedziny sztuki.
  • Lokuje wytwory kultury (zachowania, zwyczaje, normy moralne, wytwory materialne, dzieła sztuki) w kontekście grup społecznych, w których są tworzone i odbierane (rodzina, rówieśnicy, społeczność lokalna, naród).

Tworzenie wypowiedzi. Uczeń:

  • Wypowiada się na temat dzieła sztuki używając pojęć zarówno swoistych dla poszczególnych sztuk, jak i wspólnych (forma, kompozycja, funkcja, nadawca, odbiorca, użytkownik, znaczenie, kontekst, medium).

Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń:

  • Odnosi elementy kultury (zachowania, zwyczaje, praktyki, przedmioty materialne, dzieła sztuki) do kategorii: czas, przestrzeń, ciało, grupa społeczna (rodzina, rówieśnicy, społeczność lokalna, naród).
  • Dostrzega i nazywa związek między dziełem a sytuacją społeczno-historyczną i obyczajami epoki, w której powstało.

Etyka

Treści nauczania – wymagania szczegółowe:

  • Etyka a pozostałe dyscypliny filozoficzne i nauki szczegółowe. Moralność, etos, prawo, obyczaje i styl życia.
  • Człowiek jako osoba i jego działanie. Etyczna analiza aktywności ludzkiej. Motywy podejmowanych decyzji.
  • Cel i sens ludzkiej egzystencji. Hierarchie celów. Szczęście w życiu ludzkim. Rozwój moralny i duchowy człowieka jako osoby. Rola oddziaływań wychowawczych.
  • Dobro moralne i wartości moralne. Hierarchia wartości. Wartości autoteliczne i instrumentalne. Konflikt wartości. Wartości wybierane i realizowane.
  • Prawo moralne, imperatyw moralny, w tym prawo naturalne. Dekalog jako podstawa życia moralnego. Problem relatywizmu moralnego i sposoby jego przezwyciężania. Nienaruszalne prawa istoty ludzkiej.
  • Wymiar moralny życia człowieka. Zdolność rozpoznawania wartości i powszechne dążenie do dobra. Świadomość moralna. Rola sumienia w prawidłowym rozwoju wewnętrznym. Sądy i oceny moralne. Przykłady patologii w zakresie świadomości moralnej.
  • Problem manipulacji. Obecność dobra i zła we współczesnej kulturze.
  • Sprawności moralne. Samowychowanie.
  • Przykłady współczesnych przejawów kryzysu moralnego i dylematów w zakresie wyborów moralnych oraz sposoby ich rozwiązywania na gruncie etyki chrześcijańskiej oraz innych koncepcji etycznych.

Historia – zakres rozszerzony

Starożytność
Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu. Uczeń:

  • opisuje zmiany w położeniu religii chrześcijańskiej w państwie rzymskim
  • (od religii prześladowanej, poprzez tolerowaną, do panującej);
  • rozpoznaje dokonania kulturowe Rzymian w dziedzinie prawa, literatury,
  • nauki, architektury i techniki;
  • identyfikuje dziedzictwo kultury rzymskiej w dorobku kulturowym
  • Europy.

Filozofia

Filozofia starożytna.
Problematyka etyczna w filozofii starożytnej. Uczeń:

  • Reprezentuje i porównuje wskazania moralne religijnych autorytetów świata starożytnego (Mojżesz: wskazania Dekalogu, Bhagavadghita: wskazania hinduizmu, Budda: cztery szlachetne prawdy i zasady ahinsy, Lao-Tsy: wskazania taoizmu, Jezus z Nazaretu: wskazania ewangeliczne).
  • Formułuje rozwiązania przykładowych dylematów moralnych, odwołując się do poznanych koncepcji i pojęć.

Rozwój zainteresowań i pożądanych umiejętności uczniów

TAK NIE
Praca z filmem stwarza możliwości rozwoju kompetencji kluczowych uczniów x
Film motywuje uczniów do samodzielnego uczenia się i poznawania x
Film sprzyja rozwojowi wyobraźni uczniów x
Film inspiruje do wykorzystania niestandardowych i oryginalnych metod pracy z uczniami x
Film pozwala zaprojektować cykl zajęć wokół przedstawionego problemu x
Film zawiera sceny przemocy x
Film zawiera sceny erotyczne x
Projekcja filmu musi być poprzedzona zajęciami wprowadzającymi x
Analiza filmu wymaga obecności na zajęciach specjalisty (psychologa, pedagoga, innych) x

Pomysły na zajęcia filmowe, proponowane metody pracy z filmem

Fanatyzm w świecie antycznym i współczesnym – metaplan, fanatyzm jako postawa i zjawisko społeczne.

Przyczyny fanatyzmu, skutki fanatyzmu – drzewo celów, drzewo skutków, błędne koło agresji i przemocy.

Aleksandria jako centrum naukowe, religijne, kulturalne świata antycznego – planszowa synteza.

Cywilizacja antyczna a chrześcijaństwo – konflikt pozorny, konflikt rzeczywisty – debata

Obraz chrześcijaństwa w I i w V w n.e. – analiza porównawcza filmów „Quo vadis” (dowolna wersja) i „Agora”

Życie religijne w antycznym Rzymie – mapa mentalna

Tropy interpretacyjne, w tym zagadnienia filmoznawcze

Hypatia jako symbol konfliktu rozumu i religii, wolności i fanatyzmu, nauki i ciemnoty; przemijającej cywilizacji, upadku antycznych wartości i narodzin nowego świata.

Hypatia jako symbol rozumnej natury i jej praw, poszukująca prawdy i wiedzy, ofiara zabobonu i ciemnoty.

Hypatia heroiną – symbolem walki między antykiem, a średniowieczem, starym i nowym światem, Hypatia uosobieniem pogańskiej cywilizacji i dziedzictwa antyku, które należy zniszczyć w imię wzmocnienia młodej wiary chrześcijańskiej.

Rozwój chrześcijaństwa – od sekty do religii panującej.

Aleksandria jako centrum kulturowe świata antycznego.

Pozycja kobiety w świecie starożytnym i średniowieczu, Hypatia jako symbol zwrotu cywilizacyjnego, koniec niezależności kobiet.

Hypatia – kobieta niezależna, która wybiera pracę naukową zamiast małżeństwa. Emancypacja kobiet.

Fanatyzm jako zjawisko, cechy, przyczyny i formy. Fanatyzm religijny i jego konsekwencje w świecie antycznym i współcześnie

Nauka w świecie starożytnym

Antyjudaizm – geneza i przejawy.

Obecne w filmie motywy funkcjonujące w kulturze

Fanatyzm jako postawa i zjawisko społeczne – w zestawieniu z filmami „Królowa Margot” Patrica Chereau oraz „Fanatyk” Henrego Beana.

Religia, wiara w życiu człowieka– w zestawieniu z filmami „Szymon Słupnik” Luisa Bunuela, „Dziennik wiejskiego proboszcza” Roberta Bressona.

Kobieta, walka o niezależność kobiety – w zestawieniu z filmem „Proces Joanny d’Arc” Roberta Bressona, „Elizabeth” Shekhara Kapura oraz „Yentl” Barbary Streisand

Miłość nieszczęśliwa, miłość niespełniona – w zestawieniu z filmem „Jaśniejsza od gwiazd” Jane Campion

Naukowiec, samotność naukowca – w zestawieniu z biografią Marii Skłodowskiej-Curie.

Pani z Ukrainy (2002)
tytuł: „Agora”
tytuł oryg.: „Agora”
gatunek: dramat, historyczny
reżyseria: Alejandro Amenabar
scenariusz: Alejandro Amenabar, Mateo Gil
zdjęcia: Xavi Gimenez
obsada: Rachel Weisz (Hypatia), Max Minghella (Dawos), Oscar Isaac (Orestes), Sammy Samir () Michael Lonsdale (Teon)
muzyka: Dario Marinelli
produkcja: Hiszpania, USA
rok prod.: 2009
dystrybutor w Polsce: Forum Film Polska
czas trwania: 126 minut
film od lat: 15 lat
Wróć do wyszukiwania
2017-05-24T18:43:33+00:00
Wielkość czcionki
Kontrast